Planorbarius

Planorbarius corneus – Zatoczek rogowy

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

W naturze jest dość powszechny w wodach stojących  Azji i Europy. Ukrywa się zazwyczaj w gęstych zaroślach roślin.

Muszla w kształcie dysku, grube ścianki muszli ubarwione na brązowo. Zazwyczaj skorupa dorosłego  ślimaka osiąga 4-5 zwojów. Szew między zwojami jest wyraźnie widoczny z obu stron. Średnica muszli może wynosić do 30 mm, grubość 12 mm. Korpus ślimaka czerwonawo-brązowy wąsy w kolorze ciała ślimaka. Ślimaki (Planorbis) należą do klasy  (Gastropoda),  są płucodyszne (Pulmonata), rodzina  (Planorbidae). Ślimak można odróżnić ze względu na jego bardzo charakterystyczną muszlę, wygięty w tej samej płaszczyźnie, w postaci spiralnego przewodu. Zatoczki posiadają długie czułki, u nasady których znajdują się małe, czarne oczy, posiadają także charakterystyczną tarkę zębową (tzw. radula) do zeskrobywania pożywienia. Nie posiadają natomiast wieczka do zamykania muszli. Zatoczki oddychają powietrzem zaczerpniętym z atmosfery za pomocą organu przypominającego płuco.

Istnieje wiele gatunków różniących się ubarwieniem, jak i różnych odmian kolorystycznych jednego gatunku.

Planorbarius corneus  Pink

Planorbarius corneus blue

Zatoczki są roślinożercami i padlinożercami. Ich głównym pożywieniem są glony oraz detrytus (martwa substancja organiczna). Są dobrymi czyścicielami zbiorników. Można je bez problemu także dokarmiać świeżymi warzywami, pokarmem roślinnym dla ryb.

Zatoczki regularnie podpełzają pod powierzchnie wody w celu zaczerpnięcia powietrza. Często, w celu przyspieszenia tego „transportu”, wykorzystują nagromadzone powietrze. Można zaobserwować bowiem, jak ślimaki wypuszczają pęcherzyki powietrza z wnętrza ich skorupy. Używają ich jako „balastu”, gdy potrzebują szybko wydostać się na powierzchnię lub gdy chcą szybko opaść na dno. Ślimaki te są aktywne praktycznie cały czas zeskrobując glony z różnych powierzchni i roślin lub przeszukując dno. Nie jedzą zdrowych roślin, może im się jedynie zdarzyć uszkodzenie tych bardziej delikatnych, gdy oczyszczają je z glonów. Mogą próbować przekopywać podłoże, ale nie robią przy tym żadnych szkód. Bez problemu mogą być przechowywane razem z krewetkami i spokojnymi rybami. Jeżeli nie zmagamy się z ich plagą, a populacja jest pod kontrolą unikamy naturalnych drapieżników (ryb, ślimaków, krabów i raków).

W przypadku zatoczków powierzchnia dna zbiornika nie jest już tak istotna, gdyż ślimaki te poruszają się dość swobodnie po całym akwarium. Wymagany jest tutaj umiarkowany do słabego ruch wody, skuteczna filtracja i systematyczne podmiany części wody (lubią dobrą jej jakość). Światło rozproszone, ewentualnie dodanie kilka zacienionych kryjówek wydaje się być dobrym pomysłem. Niezbędny będzie dodatek wapnia (w postaci sproszkowanych koralowców, sproszkowanego marmuru, skał wapiennych lub muszli mięczaków słodkowodnych) w celu prawidłowego rozwoju muszli naszych podopiecznych.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Gatunek jajorodny. Ślimaki te bardzo łatwo przystępują do rozmnażania, zwłaszcza, gdy środowisko obfituje w pożywienie. Zatoczki są mięczakami obojnaczymi (tzw. hermafrodyci). Każdy ślimak posiada zarówno żeńskie, jak i męskie organy i komórki płciowe. Podczas kopulacji (zapłodnienie wewnętrzne) oba ślimaki wymieniają się wzajemnie komórkami męskimi – plemnikami, co ostatecznie prowadzi do zapłodnienia obu kopulujących ślimaków (zapłodnienie krzyżowe). Plemniki zostały zgromadzone w OLYMPUS DIGITAL CAMERAzbiornikach nasiennych i uwalniane zostają dopiero podczas składania jaj, kilka dni później. Owalne jajeczka składane są w kapsułkach jajowych (galaretowatej osłonce) – ich ilość zależy już od konkretnego gatunku. W trakcie rozwoju można bez problemu zobaczyć białe zarodki, które z czasem przeobrażają się w maleńkie ślimaczki. Wylęg młodych następuje po kilkunastu dniach (zależy to od temperatury wody, im wyższa, tym szybciej to następuje). Młode zazwyczaj ukrywają się do czasu całkowitego stwardnienia ich skorupy. Mając kilka różnych gatunków / odmian kolorystycznych tego ślimaka należy pamiętać, że krzyżują się one między sobą, co najczęściej prowadzi do narodzin młodych w wersji podstawowej (brązowej).

 


Planorbarius carinatus – Zatoczek obrzeżony

Występuje w wodach śródlądowych Europy. Muszla niezbyt duża, stosunkowo cienkościenna, lecz dosyć mocna. Szerokość muszli: 13-17 mm; wysokość: 2-3,3 mm. Muszla zbudowana z 4 do-5 skrętów, dość szybko narastających, oddzielonych wyraźnym szwem. Ostatni skręt jest ponad dwa razy szerszy od przedostatniego. Skręty z obydwu stron są wyraźnie wypukłe. Środkiem ostatniego skrętu biegnie wyraźna krawędź, tylko nieznacznie przesunięta ku dołowi muszli, a na niej mocno zaznaczony, ostry kil (ważna cecha systematyczna!). Górna (funkcjonalnie) strona muszli zagłębiona, dolna (funkcjonalnie) – prawie płaska. Otwór muszli romboidalny, wyraźnie wyciągnięty ku dołowi. Krawędź otworu ostra, pozbawiona wargi. Na powierzchni muszli delikatnie zaznaczone regularne prążki poprzeczne, prążki spiralne słabo widoczne. Muszla barwy jasnorogowej, żółtozielonkawej lub białawej, lekko połyskująca. Ciało ślimaka ciemnoszare, stopa żółtoszara, grzbiet niekiedy czerwonawo prześwitujący, czułki żółtawe

w skład jego diety wchodzą glony i rozkładające się rośliny naczyniowe, detrytus, także glony zbierane z błonki powierzchniowej.

Obojnaki, zapłodnienie krzyżowe, kopulacja może trwać do kilku godzin. Zwykle kopulują dwa osobniki, funkcjonując na przemian jako samiec i samica. Obserwowano także próby autokopulacji, gdy ślimak kierował narząd męski do własnego otworu żeńskiego – możliwe samozapłodnienie. Jajorodne, jaja składane w kokonach jajowych, na płaskich, stabilnych powierzchniach (zanurzone przedmioty, łodygi rośliny wodnych). Kokony jajowe podobne do kokonów zatoczka pospolitego (Planorbis planorbis), ale bez bruzdy na górnej powierzchni, jaj zachodzą na siebie i ułożone są w dwóch warstwach. Długość kokonów: do 8mm, liczba jaj: do 28, średnie wymiary jaj: 0,86×0,68 mm. Rozwój embrionalny trwa 14-17 dni, młode ślimaki mają muszle o wielkości (średnicy) ok. 0,8-0,9 mm. Długość życia – prawdopodobnie ok. 2 lat


Anisus vortex – Zatoczek ostrokrawędzisty

Zasięg jego występowania obejmuje Europę i zachodnią Syberię. Zasiedla porośnięte roślinnością zbiorniki wody stojącej i wolno płynącej, także okresowe. W Polsce jest gatunkiem pospolitym.

Muszla jasnorogowa, delikatnie prążkowana, o wymiarach 0,8–1,5 × 4–9 mm, z 6–7,5 skrętami, bardzo ostrym kilem, spłaszczona w dolnej części, wklęsła w górnej. Epitet gatunkowy tego ślimaka nawiązuje do ostrej i przesuniętej ku dołowi krawędzi otworu muszli. Od zatoczka łamliwego odróżnia go położenie kila u dołu ostatniego skrętu (kil zatoczka łamliwego leży na środku ostatniego skrętu), większa liczba skrętów oraz szerszy ostatni skręt w stosunku do przedostatniego. Obydwa gatunki różnią się także budową anatomiczną układu rozrodczego Jaja o średnicy 0,5 mm są składane w owalnych kapsułach, z których każda ma średnicę 4 mm i zawiera 10–12 jaj. Młode wykluwają się po 10–12 dniach