Henryk Jakubowski
Kilka uwag o tlenie w akwarium


   Przy okazji badań nad zawartością tlenu w zanieczyszczonych wodach podłódzkich rzek sprawdziłem stopień natlenienia wody w moich akwariach. Wyniki okazały się na tyle ciekawe , że uzupełniłem je jeszcze dodatkowymi pomiarami i podaję do wiadomości czytelników.
   Nawet najprostsza metoda oznaczania ilości tlenu w wodzie jest na tyle skomplikowana,że dla akwarysty zbyt kłopotliwa. Wymaga dość dużej ilości odczynników, umiejętności bardzo dokładnego miareczkowania zawsze świeżo mianowanym odczynnikiem wskaźnikowym, idealnie wymytych i wyskalowanych naczyń itp.
   Rozpuszczalność w wodzie tlenu zależy przede wszystkim od temperatury. W litrze wody po zbełtaniu jej z powietrzem atmosferycznym rozpuszcza się - przy normalnym ciśnieniu - następująca ilość tlenu:

         w temperaturze      0°C      -      10,2 ml      
         w temperaturze      4°C      -      9,0 ml      
         w temperaturze      10°C      -      7,8 ml      
         w temperaturze      15°C      -      7,0 ml       1ml = 1 cmł
         w temperaturze      20°C      -      6,3 ml      
         w temperaturze      25°C      -      5,4 ml      
         w temperaturze      3O°C      -      5,2 ml      

   Ilość tlenu jaka rozpuszcza się w danej temperaturze i przy normalnym ciśnieniu w wodzie określamy jako 100 % natlenienie wody. Nie trzeba chyba udowadniać, że ryby czują się lepiej w wodzie dobrze natlenionej. Dotyczy to szczególnie narybku, którego rozwój uwarunkowany jest wyraźnie od natlenienia wody. Wykazał to W.I. Olifan /1940/ na przykładzie narybku pstrąga, który w wodzie dobrze natlenionej rozwijał się około trzy razy szybciej niż w wodzie o małej zawartości tlenu. A oto wyniki moich pomiarów:
    Rodzaj badanej wody                 Procent
natlenienia
  1 Woda świeżo destylowana      0 %
  2 Woda destylowana wystała /tydzień/      20%
  3 Woda wodociągowa /prosto z kranu/      6O %
  4 Woda wodociągowa wystała /w butli/      37 %
  5 Woda wodociągowa kapiąca lub spływająca cienkim strumieniem do naczynia      97 %
  6 Woda wystała lecz intensywnie przewietrzana      95 %
  7 Woda z akwarium /bez ryb, kilka roślin, 3 cm warstewka mułu na dnie, dobre oświetlenie/      10 %
  8 Woda z akwarium /bez ryb, gęsto zarośnięte nurzańcęm i kabombą, silnie nasłonecznione - z roślin unoszą się drobne pęcherzyki gazu/      3OO %
  9 Woda z tego samego akwarium po 12 godzinnym /nocnym/ zaciemnieniu      15 %
  10 Woda z tego samego akwarium ale oświetlonego /dobrze/ światłem sztucznym      35 %
  11 Woda z akwarium z rybami /1OO l około 100 ryb, średnio zarośnięte roślinami, dobrze oświetlone - światło naturalne i sztuczne/      40 %
  12 Woda z tego samego akwarium ale po 3 lub więcej godzinach pracy filtra      60 %
  13 Woda z tego samego akwarium ale po 3 lub więcej godzinach pracy przewietrzacza /kamień z piaskowca jako rozpylacz/       70 %
  14 Woda z tego samego akwarium po 12 godzinach /nocnego/ zaciemnienia, bez filtra i przewietrzacza      10 %
  15 Woda z tego samego akwarium po 12 godzinach zaciemnienia ale przy stałej pracy filtra      35 %
  16 Jak wyżej ale przy stałej pracy filtra i przewietrzacza      67 %


   Z zamieszczonych powyżej wyników pomiarów łatwo wyciągnąć wnioski przydatne w naszej praktyce:
   1. Największym "pochłaniaczem" tlenu w akwarium są rozkładające się resztki organiczne /pokarm, rośliny/, które zdolne są zlikwidować nawet wszystek tlen w akwarium;
   2. Nieoświetlone rośliny pochłaniają tlen również intensywnie jak rozkładające się szczątki organiczne;
   3. Rośliny oświetlone sztucznym źródłem światła /żarówka, jarzeniówka/ nie są w stanie wyprodukować wystarczającej ilości tlenu dla większej ilości ryb;
   4. Praca filtra powoduje wzrost ilości tlenu w wodzie o 10 - 20 %;
   5. Przewietrzanie wody w akwarium powoduje już nawet po 2-3 godzinach pracy przewietrzacza - wzrost ilości tlenu o 20-30 %;
   6. W akwariach czysto utrzymanych, obsadzonych stosunkowo niewielką liczbą ryb i roślin, zawartość tlenu w wodzie utrzymuje się na poziomie około 40 %, a przy jednoczesnym filtrowaniu i przewietrzaniu - na poziomie około 70 %, z nieznaczną kilku procentową /około 5 - 10 %/ obniżką natlenienia w nocy.