CHEMIA WODY (C.D.)


Henryk Kilka

Zanieczyszczenia wody

W tym artykule omawiane są zanieczyszczenia wód, zaś ich dodatni lub ujemny wpływ na hodowlę omówiony zostanie w następnych numerach naszego dwumiesięcznika.

Woda jest doskonałym rozpuszczalnikiem i dlatego zawiera bardzo dużą ilość zanieczyszczeń. Niektóre substancje rozpuszczają się w wodzie w znacznych, inne zaś w małych ilościach. Woda rozpuszcza takie substancje jak: kwasy, zasady, większość soli, alkohole, cukier, eter, trójchloroetylen /tri/, benzen, toluen, fenole i cały szereg jeszcze innych substancji. Rozpuszczalność tych substancji jest różna i zależy od temperatury. I tak: rozpuszczalność gazów maleje ze wzrostem temperatury wody, przeciwnie rozpuszczalność soli mineralnych na ogół wzrasta.
Jako przykład podaję dwie tabele.

Tab.I. Rozpuszczalność składników powodujących twardość wody

          Substancja           temp.
w °C.
Rozpuszczalność
w g/l
Rozpuszczalność
w °n
Węglan wapnia Ca CO3 20 0,031 1,7
100 0,037 2,1
Siarczan wapnia CaSO4 18 2,02 82,8
  100 0,65 26,7
Chlorek wapnia CaCl2 20 427,0 21400,0
  100 614,0 30800,0
Węglan magnezu MgCO3 20 084 5,6
  100 060 4,0
Siarczan magnezu  MgSO4 20 262,0 12200,0
  100 406,0 19000,0
Chlorek magnezu MgCl2 20 353,0 20700,0
  100 421,0 24800,0


Tab.II. Rozpuszczalność powietrza pod ciśn. 760 mm Hg w cm³ na 1 litr wody

 Temperatura              Tlen O2               Azot N2               Powietrze      
                  15                   7,04                   13,51                   20,55
                  20                   6,36                   12,54                   19,02
                  22                   6,11                   11,90                   18,01
                  24                   5,89                   11,49                   17,38
                  26                   5,67                   11,12                   16,79
                  28                   5,46                   10,75                   16,21
                  30                   5,26                   10,38                   15,64


Jak więc widać, ilości składników rozpuszczonych w wodzie uzależnione są od temperatury, ciśnienia i własności fizyko-chemicznych.

Rodzaje zanieczyszczeń

Wody nas najbardziej interesujące, to wody używane do hodowli. Są to: woda studzienna, źródlana, deszczowa, rzeczna i destylowana. Posiadają one zanieczyszczenia różnego rodzaju; korzystnie bądź nie korzystnie wpływające na hodowlę ryb. Woda destylowana oraz deszczowa pozbawione są praktycznie zanieczyszczeń, natomiast - źródlana, rzeczna i studzienna zawierają takie zanieczyszczenia jak : zawiesina, zanieczyszczenia koloidowe, sole wapniowe, sole magnezowe, krzemionka, sole żelaza i manganu, sole sodowe, zanieczyszczenia gazowe i inne.

Zawiesina

Rozróżniamy zawiesinę organiczną i nieorganiczną. W skład zawiesiny pochodzenia organicznego mogą wchodzić substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. W skład zawiesiny pochodzenia nieorganicznego - piasek, muł rzeczny, itp.

Zanieczyszczenia koloidowe

Są zazwyczaj pochodzenia organicznego, np. związki humusowe, które są produktem botwienia ciał organicznych i na ogół występują w wodach czerpanych u pokładów zawierających złoża węgla brunatnego i torfu.

Sole wapniowe

Najczęściej występują: węglan wapnia - CaCO3, kwaśny węglan wapnia - Ca/HCO3/2 oraz siarczan wapnia - CaSO4, rzadziej chlorek wapnia - CaCl2.

Sole magnezowe

Najczęściej występują: węglan magnezu - MgCO3, kwaśny węglan magnezu - Mg/HCO3/2 i siarczan magnezu - MgSO4, rzadziej chlorek magnezu - MgCl2 i azotan magnezu - Mg/NO3/2.

Krzemionka

Zawartość krzemionki - SiO2 wynosi zazwyczaj od kilku do kilkunastu miligramów w 1 l wody, jedynie w wodach głębinowych waha się w granicach 25 mg/l. Charakterystyczną cechą krzemionki jest duża jej zawartość w wodach miękkich, wody twarde zaś zawierają nieznaczne jej ilości.

Sole żelaza i manganu

Żelazo zwykle znajduje się w wodzie w związkach. Najczęściej spotykane są: kwaśny węglan żelazny - Fe/HCO3/2, siarczan żelazowy - FeSO4, i koloidy związków żelaza z kwasami humusowymi. Mangan znajduje się w wodzie zwykle w postaci kwaśnego węglanu manganowego Mn/HCO3/2.

Sole sodowe

Sole te są łatwo rozpuszczalne. Występują one w postaci: chlorku sodowego - NaCl /sól kuchenna/, siarczanu sodowego - Na2SO4 /sól glauberska/. Bardzo rzadko stwierdza się węglan sodu - Na2Co3 /soda/ oraz azotan sodu - NaNO3.

Zanieczyszczenia gazowe

Właściwie trudno zgodzić się z tego rodzaju określeniem, ponieważ głównymi zanieczyszczeniami są składniki powietrza tj. tlen - O2, azot -N2 i dwutlenek węgla - CO2, które w wodzie akwaryjnej spełniają niezmiernie ważną rolę. Woda może zawierać jednak jeszcze inne składniki gazowe jak, np.: amoniak - NH3, siarkowodór - H2S, czy też bezwodniki kwasowe kwasu azotowego i siarkowego. Jednak zanieczyszczenia te występują rzadko w wodach naturalnych. W wodach odkażanych chlorem , wolny chlor - Cl2 stanowi sztuczną domieszkę. Już niewielka jego ilość 0,3 - 0,6 mg/1 nadaje wodzie nieprzyjemny zapach i smak.

Inne zanieczyszczenia

Do innych zanieczyszczeń zaliczyć można takie substancje jak: kwasy, barwniki, itp. Zanieczyszczenia te spotykamy w wodach rzecznych zanieczyszczonych ściekami przemysłowymi.