ADAM LATUSEK


WZORCE (STANDARDY) ZŁOTYCH
RYBEK - KARASI OZDOBNYCH
Carassius auratus




   Przedstawiamy w niniejszym opracowaniu wzorce złotych rybek, które pragniemy wprowadzić w naszym kraju. Opracowano je w oparciu o standardy i ustalenia obowiązujące między innymi w Wielkiej Brytanii, NRD, RFN i Stanach Zjednoczonych. Nie stanowią one jednak oficjalnie przyjętych norm o charakterze międzynarodowym. Publikując poniższe wzorce mamy nadzieję, że pomogą one szerokim kręgom akwarystów oraz miłośnikom karasi ozdobnych w lepszym stopniu poznać niuanse związane z klasyfikacją tych ryb akwariowych. Dadzą one możliwość uniknięcia błędów przy określaniu ryb, także m. in. przy ich zakupie. Mamy nadzieję, że przyczyni się to do stopniowego podnoszenia niezadowalającego jeszcze poziomu wiedzy i hodowli złotych rybek w Polsce.

    Wśród karasi ozdobnych pod względem budowy ich ciała i rozwinięcia płetw rozróżniamy następujące grupy:
    I - o ciele wydłużonym: złota rybka (forma podstawowa), kometa, szubunkin typ londyński oraz bristolski, arlekin i inne.
    II - o ciele krótkim, owalnym ( jajowatym): nimfa, welon, teleskop, welonoteleskop, lwia główka, niebowid, pyzatek, kogutek, perłołuska itd.
    Praktycznie większą uwagę przyciągają ryby należące do II grupy, ponieważ zróżnicowanie odmian w I grupie nie jest tak duże i urozmaicone

1. K o m e t a

    Ciało znacznie wydłużone, płetwa ogonowa pojedyncza, możliwie dłuższa od ciała. Płetwa grzbietowa dłuższa i proporcjonalna w stosunku do płetw brzusznych (wysokość grzbietowej = długości brzusznych). Płetwy piersiowe i brzuszne (parzyste) oraz odbytowa (pojedyncza) - znacznie wydłużone. Końce płetw (oprócz grzbietowej) łagodnie zaokrąglone (rys. 1). Odmiany barwne: matowa, metaliczna, pstrokata (Calico).


Rys. 1 Kometa

    2. S z u b u n k i n

Ciało jak u złotej rybki, płetwy piersiowe i brzuszne (parzyste) oraz odbytowa (pojedyncza) nieznacznie większe, płetwa ogonowa różna w zależności od odmiany:
    a) szubunkin typ londyński - płetwa ogonowa jak u złotej rybki; odmiany tej dopuszcza się podwójne płetwy odbytowe,
    b) szubunkin typ bristolski - płetwa ogonowa szeroka i duża, o zaokrą glonych płatach (rys. 2).
    Ubarwienie bardziej pastelowe (przytłumione). Idealny szubukin posiada podstawowe ubarwienie o odcieniu intensywnie niebieskim z plamami koloru czerwonego, pomarańczowego, żółtego i fiołkoworóżowego. Całe ciało upstrzone jest przy tym czarnymi plamkami (cętkami).


Rys. 2 Szubunkin typ bristolski

    3. N i m f a

    Ciało krótkie i owalne. Płetwa ogonowa pojedyncza, silnie rozwinięta, szeroka z małym wycięciem. Płetwa odbytowa pojedyncza. Płetwy piersiowe i brzuszne parzyste, wydłużone. Płetwa grzbietowa wysoka i szeroka, równa wysokości ciała i długości płetw brzusznych (rys. 3).


Rys. 2 Szubunkin typ bristolski

    4. W e l o n

    Najbardziej lubiana ryba, o ustalonych klasycznych proporcjach (rys. 4). Ciało krótkie, okrągłe, którego wysokość równa jest 3/5 długości ogona. Głowa krótka i szeroka. Grzbiet tworzy regularną łukowatą linię. Warstwa tłuszczu na karku zmniejsza wartość ryby i uchodzi za cechę ujemną, podobnie jak wgnieciona lub ostro zakończona głowa. Płetwa ogonowa podwójna, rozdzielona aż do nasady, o proporcjonalnie równych częściach. Długość jej wynosi co najmniej 5/4 długości ciała, zaś szerokość w środkowej części jest równa połowie jej długości. Końce płatów lekko zaokrąglone. Każda część płetwy ogonowej posiada na końcu niewielkie wycięcie, nie przekraczające jednak 1/6 długości całej płetwy. Wewnętrzna nasada płetwy ogonowej posiada łuski. Płetwy odbytowe podwójne; są one nakryte (zasłonięte) przez płetwy ogonowe, tak iż z boku są niewidoczne. Długość ich równa jest połowie długości płetwy ogonowej. Płetwa grzbietowa jest wysoka i stercząca; jej wysokość z przodu wynosi 3/5 długości płetwy ogonowej, z tyłu zaś równa się połowie długości ciała; grzbiet tej płetwy jest równy.


DC - długość ciała
DP - długość płetwy ogonowej


Rys. 4. Klasyczne proporcje welona

    Płetwa ta powinna być nienagannie ukształtowana. Połowę długości płetwy ogonowej mają płetwy piersiowe, natomiast brzuszne są dłuższe i równają się 3/5 długości tej płetwy. Płetwy brzuszne skierowane są lekko na boki, zaś piersiowe dosyć znacznie; oglądane z góry tworzą lekki łuk


Rys. 5. Welon klasyczny

    W standardzie tym, wyróżnia się dwie odmiany: klasyczny welon o szerokich płatach płetwy ogonowej (rys. 5) i tzw. welon jaskółczy ogon, u którego płaty płetwy ogonowej są mocno wycięte (rys. 6). Brak części łusek obniża wartość ryby. Ubarwienie błyszczące o różnej gradacji Soloru żółtego, pomarańczowego, białego, stalowego itp.


Rys. 6. Welon jaskółczy ogon

    5. T e l e s k o p

    Kształt ciała i płetwy, jak u odmian welenowych. Najistotniejszy jest kształt oczu (rys. 7), które mogą być: sferoidalne (rys.7b), jajowate (rys. 7c), stożkowato-ścięte do przodu (rys. 7d), stożkowato-śeięte boczne (rys. 7e), kuliste (rys. 7f), pierS-ciemowato-stożkowate (rys. 7g) i pierścieniowato-kuliste (rys. 7h). Rys. Ta pokazuje oczy normalne dla wszystkich odmian złotych rybek oprócz teleskopów, niebewidów i pyzatków


Rys. 7. Kształt oczu u teleskopów

    Oczy teleskopów powinny być możliwie duże. Po bokach skierowane do przodu, symetrycznie jednakowo rozwinięte, kończące słę równo 't ""kdńczeniem pyska. Płetwy identyczne jak u welona. Występują także odmiany teleskopowelonowe (welenoteleskopy) z ogonami welonowymi (rys. 8) iub z tzw. jaskółczym ogonem (rys. 9). Ubarwienie bardzo zmienne; najwięcej cenione jest czarne i pstrokate (Calico).


Rys. 8. Welonoteleskop
Rys. 9. Teleskop z jaskółczym ogonem

    6. N i e b o w i d

   Kształt ciała wydłużony (rys. 10) lub krótki (rys. 11). Proporcjonalnie duże oczy, wyraźnie skierowane do góry. Brak płetwy grzbietowej. Pozostałe płetwy oprócz ogonowej, parzyste i raczej krótkie. Płetwa ogonowa znacznie wycięta; w stosunku do ciała jest nieduża. Ubarwianie najczęściej pomarańczowe, chociaż są wyjątki i odchylenia kolorystyczne. Łuska pełna, tzn. całkowicie zachowana, błyszcząca. Oczy mogą być większe lub mniejsze, w różny sposób skierowana do góry.


Rys. 10. Niebowid o ciele wydłużonym
Rys. 11. Niebowid o ciele krótkim i jaskółczym ogonie

    7. P y z a t e k

    Kształt ciała krótki i owalny (jajowaty). Grzbiet tworzy łagodny łuk. Brak płetwy grzbietowej. Pod oczami, skierowanymi lekko ku górze, znajdują się pęcherze, o kształcie fasoli wypełnione cieczą surowiczą, tworzące rodzaj baloników. Im są większe owe "balony" tym okaz jest cenniejszy. Płetwy piersiowe, brzuszne i odbytowe stosunkowo krótkie i parzyste. Płetwa ogqnowa może być krótka (rys. 12), lub w kształcie tzw. jaskółczego ogona (rys. 13) o silnie wyciętych płatach, Ubarwienie zazwyczaj połyskująco-pomarańczowe. Występują też inne odmiany kolorystyczne. Łuski są zachowane


Rys. 12. Pyzatek o krótkiej płetwie ogonowej
Rys. 13. Pyzatek z jaskółczym ogonem

    8. L w i a     g ł ó w k a     t y p     O r a n d a

    Kształt ciała jak u wełona. Wszystkie płetwy oprócz grzbietowej parzyste, wydłużone i proporcjonalne. Obecność płetwy grzbietowej stanowi o przynależności ryby do typu Oranda. Charakterystyczną cechą są naroślą na głowie, Mogą one być w różny sposób rozwinięte (bardziej lub mniej). Najbardziej porządane są naroślą okalające całą głowę (rys. 14). Do odmiany tej m.in. należą "czerwone kapturki", "czerwonogłówki" zazwyczaj należą do odmiany Ranchu). Ubarwienie bardzo różnorodne. Najwyżej cenione są odmiany o białym ciele i czerwonych naroślach na głowie, a także całkowicie fioletowe i brązowe (czekoladowe). Łuski są zachowane, choć występuje też odmiana tzw. matowa, którą najczęściej tworzą ryby pstrokate (Calico).


Rys. 14. Lwia główka Oranda

    9. L w i a    g ł ó w k a    R a n c h u (czyt. ranciu)

    Kształt ciała kulisty. Głowa duża, o silnie rozwiniętych naroślach. Wyraźnie zaznaczone "policzki", które tworzą naroślą, częściowo mogące zasłonić oczy. Brak płetwy grzbietowej stanowi podstawowy wymóg dla tej odmiany, pochodzenia japońskiego. Poszczególne płetwy (ogonowa, odbytowe, brzuszne i piersiowe) są zawsze powójne i bardzo krótkie. Nasada płetwy ogonowej zawsze ma łuski (rys. 15). Ubarwienie może być różne, ale zachowane są pełne błyszczące się metalicznym połyskiem łuski.


Rys. 15. Lwia główka typ Ranchu

    10. K o g u t e k

    Ciało krótkie jak u welona. Płetwa grzbietowa może występować lub całkowicie jej brak. Pozostałe płetwy parzyste i dosyć krótkie. Cechą charakterystyczną są mocno rozbudowane przegrody nosowe, które tworzą rodzaj puszystych narośli na głowie, w kształcie dwu kulek (rys. 16). Ubarwienie zmienne. W literaturze obcojęzycznej nazywany jest różnie: Pom-pom, Narial Bou-quet (ang.), Lest ouies retroussees (franc), Kiemendeckel und Flugelnasen (niem.). W naszym kraju prawdopodobnie nie jest spotykany


Rys. 16. Kogutek

    11. P e r ł o ł u s k a

    Kształt ciała krótki, owalny. Płetwy nieduże, oprócz grzbietowej parzyste. Płetwa grzbietowa niewielka. Głowa mała, zaostrzona. Łuski są jakby oddzielone od siebie, kulisto wypukłe i przez to podobne do pereł, o właściwym dla nich opalizującym połysku (rys. 17). Ubarwienie o różnych odcieniach, z przewagą czerwieni i koloru pomarańczowego. Prawdopodobnie w naszym kraju nie jest jeszcze hodowana.


Rys. 17. Perłołuska

    Zestawienie ilości punktów przyznawanych poszczególnym standardom karasi ozdobnych przy ocenach konkursowych

Lp. NazwaCia
ło
Og
on
Płe
twa
grz
bie
to
wa
Płe
twy
pier
sio
we
i
brzu
szne
Ubar
wie
nie
Za
cho
wa
nie
InneRa
zem

1. Kometa

20

30

20

5

20

5

-

100

2. Szubunkin londyński

20

20

10

5

40

5

-

100

3. Szubunkin bristolski

10

30

10

5

40

5

-

100

4. Nimfa

25

30

20

5

15

5

-

100

 

 

 

 

 

 

 

pł. odbyt.

 

5. Welon

25

25

20

10

10

5

5

100

 

 

 

 

 

 

 

oczy

 

6. Teleskop

15

15

5

5

20

5

35

100

 

 

 

 

 

 

 

oczy

 

7. Niebowid

26

15

-

5

15

5

40

160

 

 

 

 

 

 

 

balony

 

8. Pyzatek

20

15

-

5

15

5

40

100

 

 

 

 

 

 

 

głowa

 

9. Lwia główka (Oranda)

15

15

10

5

10

5

40

100

10. Lwia główka

 

 

 

 

 

 

głowa

100

(Ranchu)

15

15

-

5

10

5

50

100

 

 

 

 

 

 

 

kulki

 

11. Kogutek

15

15

5(10)

5(-)

15

5

40

100

 

 

 

 

 

 

 

łuski

 

12. Perłołuska

15

15

10

5

15

5

35

100



Ilustracje T. M. Śladowski


Nowy gatunek ryb z rodziny kąsaczowatych!
Tetra tęczowa - Nematobrycon lacortei

    W akwariach europejskich i amerykańskich pojawiły się ryby nowego gatunku z rodziny kąsaczowatych. Tetra tęczowa pochodzi z Kolumbii, z wód Rio Calima. Dcrasta 3 cm długości. Podobnie jak u tetry cesarskiej, ubarwienie górnej części ciał* jest różne od dolnej. Od oka o czerwonej tęczówce do połowy długości ciała ciągnie się pas barwy czerwąnej, przechodzący ku tyłowi w ciemnoniebieski. Grzbiet ołiwkowozielony, tylna część ciała niebieska, błyszcząca metalicznie. Przy brzegu płetwy odbytowej czerwony pasek. Temperatura wody 24-27 °C.

H. SK.